ജാതി ചിന്തകളാൾ ചുറ്റിപ്പിണഞ്ഞു കിടന്നിരുന്ന കേരളത്തിൻ്റെ ചരിത്രത്തെ വിശകലനം ചെയ്യുന്ന മികച്ച ചരിത്ര ഗ്രന്ഥം.

മലയാളി നിർബന്ധമായും വായിച്ചിരിക്കേണ്ട പുസ്തകങ്ങളിൽ ഒന്നാണ് പി. കെ ബാലകൃഷ്ണന്റെ 'ജാതിവ്യവസ്ഥിതിയും കേരളചരിത്രവും'. പലയിടങ്ങിലും അഭിപ്രായങ്ങളിൽ വിയോജിപ്പു തോന്നാമെങ്കിലും, കെട്ടുകഥകളും ഐതീഹ്യങ്ങളുമല്ല ചരിത്രമെന്ന് വിളിച്ചു പറയാൻ തന്റേടം കാണിച്ച അക്കാദമിക് ചരിത്രകാരനല്ലാത്ത ഈ ധിഷണാശാലിയുടെ കണ്ടെത്തലുകൾ നമ്മെ അതിശയിപ്പിക്കുക തന്നെ ചെയ്യും. ചേരസാമ്രാജ്യം എന്ന ഒന്ന് കേരളത്തിൽ ഇല്ലായിരുന്നു എന്നദ്ദേഹം വസ്തുനിഷ്ഠമായി തെളിയിക്കുമ്പോൾ കാലങ്ങളായി നാം പാഠപുസ്തകങ്ങളിലൂടെയും ചരിത്ര പുസ്തകങ്ങളിലൂടെയും പഠിച്ചു വെച്ച പല ചരിത്രവസ്തുതകളുടെയും സത്യാവസ്ഥയെ കുറിച്ചു നാം വീണ്ടും ചിന്തിക്കും. കൊടുങ്ങല്ലൂരിനും കൊല്ലത്തിനുമടക്കുള്ള ഭൂപ്രദേശം നാലു ദ്വീപുകൾ പോലെ ആയിരുന്നു എന്നതടക്കം കേരളത്തിന്റെ ഭൂപ്രകൃതിയെ കുറിച്ചുളള അറിവുകളും, നമ്മുടെ നാടുവാഴികളുടെ ജീവിത പരിതസ്ഥിതിയുമൊക്കെ വായിക്കുമ്പോൾ നമ്മുടെ ഉള്ളിലെ ഒരുപാട് മുൻധാരണകളെയാണ് തകർത്തു കളയുന്നത്. കേരളത്തിലെ ജാതിവ്യവസ്ഥിതിയുടെ കാരണങ്ങളെ കുറിച്ചും ബ്രാഹ്മണാധിപഥ്യം വന്ന വഴികളെ കുറിച്ചും ഈ പുസ്തകം വിശദമായി പറയുന്നുണ്ട്. മലയാളിയുടെ ഭക്ഷ്യ ശീലങ്ങളെ കുറിച്ചും, തൊഴിൽ വഴികളെ കുറിച്ചുമൊക്കെയുള്ള സൂക്ഷ്മമായ നിരീക്ഷണങ്ങൾ നൽകുന്ന അറിവ് ചെറുതല്ല. പഴയതെല്ലാം മഹത്തരം എന്ന ധാരണകളെ തിരുത്താൻ ഇന്നലെകളിലെ ഭരണ നടപടികളുടെയും ശിക്ഷാരീതികളുടെയും വിശദീകരണങ്ങൾ ഏറെ സഹായിക്കും. മുമ്പേ ഗമിക്കുന്നതിന് പിറകെ പോവാതെ വിമർശനബുദ്ധിയോടെ ചരിത്ര പഠനങ്ങളെ നോക്കിക്കാണുമ്പോഴാണ് ശരിയായ അറിവുകൾ ലഭിക്കുന്നത് എന്ന് അടിവരയിടുന്നതാണ് 'ജാതിവ്യവസ്ഥിതിയും കേരളചരിത്രവും' എന്ന കൃതി. മലയാളി ശരിക്കും മനസ്സിലാക്കാതെ പോയ ആപൂർവ്വ പ്രതിഭയാണ് പി. കെബാലകൃഷ്ണൻ എന്നതിന് ഈ ഒരൊറ്റ ഗ്രന്ഥം മാത്രം മതി തെളിവായി.